Koronavirüsün (Covid-19) İş Sözleşmelerine Etkisi

KORONAVİRÜSÜN İŞ SÖZLEŞMELERİNE ETKİSİ

Covid-19 nedeniyle yaşamış olduğumuz bu süreçte İş Sözleşmelerine ilişkin aşağıdaki bilgi notunu hazırlama zorunluluğu hasıl olmuştur. Dileriz ki olağan dışı durum öncelikle sağlığımıza sonrasında ise çalışma hayatına zarar vermeden bu durumu ülke olarak atlatabiliriz.

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “İşçinin Kişiliğinin Korunması” başlıklı 417. Maddesinin 2. Fıkrasında  ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun “İşveren Genel Yükümlülüğü” başlıklı 4. Maddesinde işverenin, çalışanların işsağlığı ve güvenliğini sağlaması yükümlülüğü yer almaktadır. Bu hükümlere göre işveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçilerde sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür. Ayrıca işveren eğer bir çalışanının enfekte olduğundan şüphelenir ise işyeri hekimine, işyerinde işyeri hekimi bulunmuyor ise sağlık görevlilerine durumu bildirmesi gerekmektedir.

İşveren bu durum karşısında aşağıdaki kurumlara başvurabilir;

1-Eğer iş yeri 16/03/2020 tarihinde kapatılan işletmelerden ise iş yeri sahibi 16/03/2020 saat 12.00’den itibaren 7 gün boyunca işçilere yarım ücret ödeyebilir. (İş Kanunu 40. Madde- Yarım Ücret Uygulanması )

2-İş yeri sahibi işçilerine yazılı olarak ücretsiz izin kullandırmak istediğini teklif edip; işçilerinde yazılı onayını almak suretiyle işyerinde ücretsiz izin uygulanması yapılabilir. Çalışanların ücretsiz izine zorlanması kabul edilemez olup işçinin yazılı muvafakatinin alınması ana şarttır.(İş Kanunu 22. Madde- Ücretsiz İzin Uygulanması)

3-İşveren ücretli izin verebilir. İşçilere bu pandemi durumun geçmesine müteakip İş Kanunu’na ilişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nin 7. Maddesi uyarınca telafi çalışmasının zorunlu nedenin ortadan kalkması ve işyerinin normal çalışma dönemine başlamasını takip eden 2 ay içerisinde (18 Mart 2020 Tarihli Koronavirüs Değerlendirme  Toplantısı’nda alınan karar neticesinde istihdamdaki sürekliliği temin etmek amacıyla 2 aylık telafi çalışma süresi 4 aya çıkarılmıştır.) telafi çalışması yaptırılabilir. Telafi çalışmasının;

-İş durdurma sona erdiğinde çalışanların toplam günlük çalışmasının 11 saati aşmaması,

- Telafi çalışma süresinin 3 saatten fazla olmaması,

- Tatil günlerinde yaptırılmaması gerekir.

İşverenin bu çalışmalar nedeniyle ek ücret ödemesi gerekmez. (Telafi çalışması- Ücretli İzin Uygulaması)

4-İşyeri sahibi kısa çalışma ödeneğinden faydalanabilir. Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60’ıdır. İşveren bu aşamada sigorta primlerini de ödemekle yükümlü değildir. (Kısa Çalışma Ödeneği)

II – İŞÇİ;

1. İş seyahatleri ve iş toplantılarının yüksek risk içermesi veya güvenli olmadığı kabul edilen yerlerde gerçekleşecek olması durumunda işveren katılmayı reddedebilir. İşveren, çalışan bu yerlere gitmediği için, işçinin görevini yerine getirmemesi gerekçesiyle iş sözleşmesini feshedemeyecek veya çalışana karşı herhangi bir yaptırım uygulayamayacaktır.

2. İşçi ücretiz izin kullandırılmak zorunda bırakılamaz, işçinin yazılı olarak muvafakat vermediği durumlarda işveren işçiyi ücretsiz izine ayırdığını ifade eder ise ya da bildirirse işçi iş sözleşmesini tüm haklarını almak şartıyla feshedebilir.

3. İşyerinde gerçekleşen CORONAVİRÜS nedenli ölümlerde veya tedavilerde söz konusu durum Yargıtayın içtihat haline gelmiş kararlarında açıkça belirtildiği üzere İŞ KAZASI sayılır. Dolayısıyla işçinin oluşabilecek durumlarda uğrayacağı maddi ve manevi işverence karşılanması gerekmektedir.